Bizi garen sistema honetan, zapalkuntza naturala dela sinestarazi nahi digute, desberdintasuna saihestezina dela eta gure tokia isiltasunean dagoela. Une honetan, faxismoa berriro ere “alternatiba” gisa aurkezten saiatzen da. Baina guk badakigu egia: faxismoa matxista da.
Sistema zapaltzaile honek ez ditu soilik gure bizitzak mehatxatzen; kontrol‑mekanismo bat da, boterearen tresna bat, gu menperatuta eta esplotatuta mantentzeko. Faxismoak etsai gisa seinalatzen gaitu, ezabatu nahi gaitu, eta zatiketa leporatzen digu, guk egiten dugun bakarra haiek eraiki dituzten kateak agerian uztea denean.
Gaur egungo faxismoak ez du bere burua ezkutatzen; dena suntsitu nahi du eta bere helburu nagusietako bat feminismoa da. Bere proiektuak menpekotasuna bilatzen du; indarkeria matxistaz barre egiten du, ukatu eta arindu egiten du. Bere begirada autoritarioak genero‑rol eta estereotipoetara itzuli nahi du, bere ideologia gizonaren nagusitasunean oinarritzen baitda.
Instituzioetan txertatuta dagoen faxismoak bereziki jotzen du emakume migratzaileen aurka: jazartu, deshumanizatu eta mehatxutzat aurkezten ditu, haien esplotazioaz aberasten diren bitartean. Atzerritartasun‑legea Estatuaren kontrol eta dominazio tresna bat da: baimen eta kontrolen menpeko bihurtzen gaitu, prekarietatera, esplotaziora eta etengabeko kanporatze‑mehatxura kondenatuz. Gure eskubideak eta gure bizitzak ezin dira Estatu patriarkal eta arrazista baten legeen menpe egon behar.
Mendeetan zehar, emakumeak tutoretzapean egon gara: lehen aitaren menpe, gero senarraren menpe; gure bizitzetan bertan adingabetzat hartuak, “babestuak” (babesa ez da babesa, dominazioa da) eta baimenaren beharrean. Legeak aldatu badira ere, logika patriarkala bere horretan dirau: zaintzak gure gain uzten dira, gure denborari uko egitea espero da, eta existitzeko baimena eskatu behar dugula iradokitzen da. Tutoretza sinboliko horrek gure harremanak, gure lanak eta gure autonomia‑aukera guztiak baldintzatzen ditu.
Feminitatearen gaineko dominazioa ez da etxe barruan soilik gertatzen; patroiaren eta Estatuaren arteko aliantzak prekario eta nekatuta nahi gaitu, horrela menperatuago eta erreakziorik gabe egon gaitezen. Ez da kasualitatea lan feminizatuak direla okerren ordainduak, ezegonkorrenak eta ikusezinenak. Ez da kasualitatea amatasuna zigortzea, zaintzak ez aitortzea eta indarkeria ekonomikoa eguneroko ogia izatea. Pobrezia emakumearen aurpegia du, sistemak horrela behar duelako funtzionatzeko. Emakumeen pobretzea ez da istripua: estrategia da.
Indarkeria patronalak dimentsio asko ditu: haurdunaldiagatik egindako kaleratzeak edo haurdun edo edoskitzaroan egoteagatik enplegua ukatzea oraindik ere gertatzen diren praktika ilegalak dira. Kaleratze horiek sarritan ezkutuan egiten dira edo presio bidez. Ama izatea edo langile izatea aukeratzera behartzen gaituzte, eta aukera faltsu hori interesatzen zaie, beste aukera bat onartzeak esan nahiko bailuke emakumeok gure bizitzaren eta gure gorputzen gaineko erabakiak hartzeko eskubidea dugula, autonomia ekonomikoa dugula eta gizarte honetako subjektu aktibo gisa aitortu behar gaituztela.
Bestalde, emakumeen garapen profesionala mugatzen duten beste mekanismo batzuk ere badaude: kristalezko sabaia, gure gaitasunak ezkutatu eta boterea maskulinoaren esku uzten duena; edo zorua itsaskorra, lan prekarioetan kateatuta mantentzen gaituena, goranzko aukerarik gabe. Dinamika horiek lotura zuzena dute “kontziliazio” ereduarekin, zaintzen ardura modu desorekatuan gure gain uzten dutenarekin.
Lan‑kontziliazioa mamu bat da, ilusio hutsa. “Malguak” garela esaten digute, baina zaintza‑lanen ia erabateko ardura gure gain erortzen da, eta guri bakarrik eskatzen zaigu gure lan‑denbora eta gure soldata mugatzea edo uko egitea. Horrek guztiak berriro ere menpekotasun ekonomiko berera eramaten gaitu. Eta, gainera, ondorio larriak ditu gure etorkizunerako: kotizazio eskasak dakartza, eta horren ondorioz, pentsio urriak edo ia inexistenteak.
Eta gutxi balitz bezala, egunero gaude lan‑giroan jazarpenaren eraginpean, eta horrek beldurra, isolamendua eta askotan lanpostua uztera edo kaleratua izatera eramaten gaitu. Jazarpen sexuala kontrol‑tresna bat da. Patronalak onartu edo ikusezin bihurtzen du, lan‑ingurune seguru gabeak obedientzia, beldurra eta emakumeen arteko lehia mantentzen dituelako. Salaketa bakoitzaren isiltzeak, eraso bakoitzaren gutxiespenak, menpekotasuna eta zatiketa elikatzen dituen sistema indartzen du. Adibide ugari ditugu gaur egun: jarrera kritikoa, feminista eta disidentea izateagatik jazarrak, mehatxatuak eta erasotuak izan diren kazetariak, besteak beste. Helburua argia da: beldurra eragitea eta espazio publikoetatik kanporatzea.
Ez dira umiliazio horiek guztiak soilik enpresa‑sektorean gertatzen; are modu bortitzagoan agertzen dira feminizatutako eta erabat ikusezindutako beste sektore batzuetan, hala nola etxeko lanetan. Etxeko langileek prekarietatea bere forma gordinean bizi dute: kotizazio osoa gabe, babes sozial errealik gabe eta abusuen zein jazarpen‑egoeren aurrean guztiz babesgabe. Lan‑harremana, botere‑desoreka handiak markatua, ohiko bihurtzen du lanaldi amaigabeak eta ia etengabeko eskuragarritasuna.
Patriarkatuak ez gaitu soilik zapaltzen: errentagarria da botere ekonomikoa dutenentzat. Dominazio‑sare honetan, Elizak eta bere moralak kontrol‑zutabe nagusi gisa jardun dute. Guri esan digute nola jokatu behar dugun, nola maitatu behar dugun, nola jantzi behar dugun eta baita nola sentitu behar dugun ere. Gure gorputzak erruaren eta zaintzaren lurralde bihurtu dituzte. Bere moral atzerakoiak oraindik ere instituzioetan, hezkuntzan eta diskurtso publikoetan txertatzen jarraitzen du, emakumeen askatasuna arriskutsua dela sinestaraziz.
Erruaren eta indarkeriaren bidez, obedientzian, sakrifizioan eta uko egitean oinarritutako feminitatea eraiki nahi da. Gure gorputzak kontrol‑lurralde izaten jarraitzen dute. Emakumeen sexualitatea zigortua izan da, desioa zentsuratua…
Mundu misogino eta sexualizatu batean bizi gara, objektu bihurtzen gaituena, zatitzen gaituena eta merkantzia bihurtzen gaituena. Indarkeria normalizatzen duen kultura bat da, desberdintasuna erotizatzen duena eta zapaltzailearen begiekin geure burua ikusten irakasten diguna. Kultura hori ez da inozentea: gure segurtasunik eza, gure banaketa eta gure indar kolektibotik aldentzea bilatzen duen mekanismo bat da.
Gure gorputzen sexualizazioak eta instrumentalizazioak muga guztiak gainditzen ditu eta merkantzia bihurtzen da gatazka armatuetan. Gerra botere politiko eta bortxazkoaren adierazpen gorena da: bizitzak sakrifikatzen dituen makineria bat, mugak, interes ekonomikoak eta hierarkiak mantentzeko. Testuinguru horretan, indarkeria sexuala areagotzen da, gerra‑arma eta izu‑tresna gisa erabilita; pobrezia handitu egiten da, eta horrekin batera gure zaurgarritasuna; eta milioika emakume migratzera behartzen ditu, esplotazioaren eta indarkeria instituzionalaren aurrean utziz. Horregatik esaten dugu: ez da egongo emakumeen askapenik militarismoaren eta gerraren logikaren aurkako borroka erradikalik gabe.
Honen guztiaren aurrean, feminismoak ez du baimenik eskatzen: eskubideak, autonomia eta segurtasuna eskatzen ditu, bai lantokietan bai kaleetan. Emakumeen askapena ere esplotazioaren aurkako borroka da.
Horregatik, inoiz baino gehiago, emakume langile eta anarkista gisa ditugun balioak berretsi behar ditugu. Ez gara inoiz belaunikatu ez patronoaren ez Estatuaren aurrean. Fabriketan, auzoetan, landetan, ateneotan eta sindikatuetan borrokatu zuten emakumeen oinordekoak gara. Badakigu askatasuna ez dela eskatzen: kolektiboki irabazten dela.
Gure balioak —elkartasuna, elkar laguntza, ekintza zuzena, autogestioa, berdintasun erradikala— faxismoaren aurkako kontrapuntua dira. Haiek hormak altxatzen dituzten tokian, guk sareak eraikitzen ditugu. Haiek obedientzia inposatzen duten tokian, guk kontzientzia ereiten dugu. Haiek hierarkia sustatzen duten tokietan, guk horizontalitatea defendatzen dugu.
Gure erantzuna ez da indibiduala izango. Ez da nahikoa bizirautea; antolatu egin behar gara, borrokatu egin behar dugu, eta elkarrekin eraiki behar dugu bizitza agintea, irabazia edo obedientzia baino gehiago balio duen mundu bat.
Hau dei bat da emakume guztientzat:
Nekatuta daudenentzat.
Nazkatuta daudenentzat.
Bakarrik jarraitu nahi ez dutenentzat.
Badakitenentzat gehiago merezi dugula.
Batu gaitezen. Antola gaitezen. Eginarazi diezaiogun dardara patronalari, Estatuari eta gu menpean nahi gaituzten guztiei.
Emakume bat altxatzen denean, inork ez du berriro burua makurtuko.
Emakume langileak borrokan direnean, faxismoa atzera doa.
Elkarrekin, gobernaezinak gara.
